Η Πολιτεία της Λευτεριάς
Ένα ταξίδι Αλήθειας στα άδυτα του νου
με προορισμό την εσωτερική Ελευθερία.
Β14. Οι προκαταλήψεις χάνουν έδαφος.
Για πολλά χρόνια ο νους ήταν προκατειλημμένος. Ήταν, δηλαδή, εκ των προτέρων κατειλημμένος από διάφορες παγιωμένες πεποιθήσεις του, οι οποίες είχαν καταλάβει από παλιά ολόκληρο τον εσωτερικό του χώρο. Έτσι, δεν άφηναν χώρο σε νέες ιδέες να εισέλθουν και να γίνουν πιστευτές από το νου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη βαρετή – και τελικά επώδυνη – αναπαραγωγή των ίδιων σεναρίων κάθε φορά που η ζωή τον έφερνε μπροστά σε παρόμοιες καταστάσεις.
Τα παραδείγματα αμέτρητα:
Κατάσταση: «Μου αρέσει αυτή η γυναίκα που γνώρισα μόλις τώρα».
Προκατάληψη: «Έχω διαπιστώσει ότι οι ωραίες γυναίκες βρίσκουν εύκολα σύντροφο αντάξιο των προσδοκιών τους. Επιπλέον, εγώ δεν έχω δική μου μία ωραία γυναίκα, άρα δεν είμαι αντάξιος των προσδοκιών μιας ωραίας γυναίκας».
Συμπέρασμα: «Δεν έχει νόημα να την προσεγγίσω, σίγουρα θα έχει σχέση με άλλον και θα είναι ευχαριστημένη μαζί του. Εξάλλου, δε θα θελήσει εμένα, αφού δεν είμαι αντάξιος των προσδοκιών της».
Άλλο παράδειγμα:
Κατάσταση: «Σήμερα ήθελα να βγω, αλλά δε βρήκα παρέα».
Προκατάληψη: «Η μοναξιά είναι δυστυχία, γιατί όποιος μένει μόνος προφανώς δεν είναι αρκετά ενδιαφέρων τύπος και άρα δεν είναι άξιος της αγάπης των άλλων και άρα είναι δυστυχισμένος».
Συμπέρασμα: «Είμαι δυστυχισμένος, γιατί κανείς δε με θέλει κοντά του».
Τρίτο παράδειγμα:
Κατάσταση: «Αυτό το βιβλίο που θέλω να διαβάσω είναι μεγάλο και πυκνογραμμένο».
Προκατάληψη: «Έχω διαπιστώσει ότι δεν έχω αρκετή υπομονή, επειδή είμαι τεμπέλης και δεν μπορώ να διαβάζω τόσο ογκώδη βιβλία, τα παρατάω πάντα από τις πρώτες σελίδες».
Συμπέρασμα: «Δεν έχει νόημα να το ξεκινήσω, ας παραγγείλω καλύτερα μια πίτσα κι ας δω κανένα σίριαλ στην τηλεόραση, δεν είμαι εγώ για πιο περίπλοκα πράγματα».
Και τα τρία πιο πάνω παραδείγματα, διαπιστώνει τώρα ο νους, μαρτυρούν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αλλά και όλες οι άλλες προκαταλήψεις του που σχετίζονται με τα υποτιθέμενα όριά του δείχνουν τη χαμηλή του αυτοεκτίμηση, η οποία οφείλεται στην υπερλειτουργία της λογικής, που δεν καταθέτει τα όπλα, ακόμα και όταν τα πραγματικά γεγονότα αποδεικνύουν τα σφάλματά της.
Τέτοια γεγονότα, που διαψεύδουν τους ισχυρισμούς της λογικής και σχετίζονται με τα τρία πιο πάνω παραδείγματα, είναι η προτίμηση που μου έχουν δείξει κάποιες ωραίες γυναίκες, οι όμορφες μοναχικές ώρες που έχω ζήσει όποτε αφοσιώθηκα σε μία μοναχική δραστηριότητα που με συνάρπαζε και η μελέτη μακροσκελών και δύσκολων κειμένων που με ενδιέφεραν και με απορρόφησαν. Καμία από αυτές τις επιτυχίες δε στάθηκε όμως ικανή να μειώσει για πολύ χρόνο την ισχύ της αντίστοιχης προκατάληψης που περιόριζε το νου μου.
Συνειδητοποιεί τώρα ο νους πως με την πρόσφατη επανατοποθέτηση της αξίας μου σε αυτήν καθαυτή την ύπαρξή μου μπορεί να τολμά να μιλάει σε όμορφες γυναίκες και σε όλα του τ’ αδέλφια χωρίς το φόβο για την απόρριψη, μπορεί να περνά όμορφες μοναχικές ώρες ζεστασιάς με τον εαυτό του χωρίς θλίψη για τη μοναξιά του, μπορεί να ξεκινά και να απολαμβάνει ογκώδη βιβλία και άλλα δύσκολα εγχειρήματα χωρίς τη βιασύνη να τα ολοκληρώσει με επιτυχία για να αποδείξει ότι τα κατάφερε και ότι άρα αξίζει ως άτομο. Και αυτό, επειδή τώρα έχει καταλάβει ότι η αξία του είναι σύμφυτη μέσα στην ίδια την προαιώνια ύπαρξή της Οντότητάς του και άρα είναι εκ προοιμίου δεδομένη και συνεπώς δεν εξαρτάται καθόλου και δεν διακυβεύεται από όλα αυτά τα ασήμαντα εξωτερικά πράγματα.
Όλες του οι προκαταλήψεις χάνουν έδαφος, λοιπόν, όσο ο νους θυμάται και δε λησμονεί ότι η αξία του είναι δεδομένη και αυθύπαρκτη, επειδή χάρη σε αυτήν την εσωτερική θέση δε νιώθει πια σε κάθε στιγμή της ζωής του πως δίνει εξετάσεις στον εαυτό του και στους άλλους, ούτε έχει πια την ανάγκη να αποδείξει σε κανέναν την αξία του, αφού γνωρίζει πλέον καλά πως η αξία του δεν εξαρτάται καθόλου από τα εγκόσμια επιτεύγματά του και από την αναγνώριση ή το θαυμασμό που μπορεί να εισπράξει χάρη σε αυτά.
Τον είχαν βασανίσει πολύ το νου οι προκαταλήψεις του όλα αυτά τα χρόνια, και τώρα που βλέπει ότι βρήκε έναν αξιόπιστο και – το κυριότερο – εύκολα επαναλήψιμο τρόπο για να τις ξεπερνά χαίρεται πολύ με την ιδέα πως επιτέλους θα τολμήσει να πραγματοποιήσει όσα οι προκαταλήψεις του τον απέτρεπαν να κάνει τόσα χρόνια. Γιατί έτσι θα αποκτήσει ποικιλία και χρώμα η ζωή του, δε θα νιώθει υποχρεωμένος να ζει μια βαρετή και άχρωμη ζωή μέσα στα στενά όρια δραστηριοτήτων στα οποία είχε αυτοπεριοριστεί. Δεν ήταν τόσο η έλλειψη της ποικιλίας αυτής καθαυτής το πρόβλημα, όσο το αίσθημα του αυτοπεριορισμού, αυτό ήταν που τον κατέθλιβε.