Η Πολιτεία της Λευτεριάς
Ένα ταξίδι Αλήθειας στα άδυτα του νου
με προορισμό την εσωτερική Ελευθερία.
Η Βασιλική Εργαζάκη μιλάει για την Πολιτεία της Λευτεριάς
του Θεμιστοκλή Λυκιαρδόπουλου
Ο περιορισμένος μας νους γεννά σκέψεις πολύβουες, ορμητικές. Εκείνες γεννούν συναισθήματα άβολα ή βολικά, ευχάριστα ή δυσάρεστα, θετικά ή αρνητικά που σιγά σιγά μας εγκλωβίζουν χτίζοντάς μας μέσα σε μια πολιτεία ασφυκτική, γεμάτη φόβους, ανασφάλειες, προκαταλήψεις, τύψεις…
Αυτήν την πολιτεία μας, την σκλαβωμένη, μας καλεί ο συγγραφέας Θεμιστοκλής Λυκιαρδόπουλος, να γκρεμίσουμε και… λιθαράκι λιθαράκι μαζί του, να χτίσουμε την δική μας «Πολιτεία της Λευτεριάς», την πόλη της εσωτερικής Ελευθερίας μας, γιατί όπως λέει κι ποιητής Κώστας Καβάφης, όσο κι αν ψάξουμε όπου αλλού κι αν πάμε…
«Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θα βρεις άλλες θάλασσες
Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·…»
Πορεία προς την απόφαση
Ο συγγραφέας, με ένα μικρό κομμάτι αλήθειας μοναδικό του εφόδιο, αναπόσπαστος παρατηρητής, ανεβαίνει στις υψηλές κορυφές του ίδιου του εαυτού του αποφασισμένος να παρατηρήσει, να καταγράψει τις σκέψεις, όλες εκείνες που χορεύοντας εγκλωβίζουν και περιορίζουν τον νου του, δίνοντας τους έτσι διέξοδο να γειωθούν, να γίνουν λόγος, να απελευθερώσουν σταδιακά το θολωμένο νου.
Βήμα το βήμα, λεπτό προς λεπτό παρατηρεί και καταγράφει το γκρέμισμα της πολιτείας που κληρονόμησε και που ο ίδιος συνέχισε να συντηρεί, καθώς και την ανοικοδόμηση της νέας, της ελεύθερης, της «Πολιτείας της Λευτεριάς» του όπως ο ίδιος την αποκαλεί. Παίρνει την ακλόνητη θέση να εργαστεί, να φέρει σε πέρας τούτη την αναγέννηση όποιο κι αν είναι το κόστος και ξεκινά μεθοδικά την ανέγερση της πολιτείας του, ουδέτερος πάντα παρατηρητής, εργάτης ακούραστος και συντονιστής ο ίδιος της όλης διαδικασίας.
«… Η δύναμη που κινεί τώρα στη μία τη νύχτα τα δικά μου χέρια να γράφουν αντί να μ’ αφήσουν να χωθώ στη γλυκιά λήθη του ύπνου είναι η θέλησή μου να ψάξω βαθιά στα βιώματά μου, ώστε να βρω το δρόμο για την ελευθερία. Η δύναμη που κινεί τα χέρια μου είναι ο πόνος της πολυετούς σκλαβιάς μου μέσα στον ιστό του απειθάρχητου δυνάστη νου που με τυραννούσε… τα χέρια μου τώρα προσφέρουν ηθελημένη, συνειδητή υπηρεσία στη θέλησή μου να ελευθερωθώ.»
Συμφιλίωση
Με τη σταθερή εργασία και την αντικειμενική παρατήρηση, ανακαλύπτει τα αυτοκαταστροφικά ταξίδια του αχαλίνωτου νου, καθώς και τις παγίδες που στήνει σε συνεργασία με το ανεξέλεγκτο «εγώ» του. Πρώτο μέλημα η συμφιλίωση με την λειτουργία τούτου του νου, αφήνοντάς του περιθώρια να χαλαρώσει, να τεμπελιάσει… και να εκφράσει τελικά την απόφασή του να λυτρωθεί. Ομολογεί τις αδυναμίες του, την ανεπάρκεια του, τους φόβους, τις αγωνίες, τις επιθυμίες του, τα λάθη του…
Σιγά σιγά ο ίδιος, ο ανυπόταχτος νους, αρχίζει να επιτρέπει την ενδοσκόπηση… αρχίζει να κατανοεί… να συμπονά… να αθωώνει… Δείχνει τα μέλαθρα που πρώτα πρέπει να γκρεμιστούν… Δείχνει πού θα μπουν τα πρώτα γερά θεμέλια… Ανακαλύπτει το ζεστό, το φωτεινό θεραπευτήριο της καρδιάς. Εκεί, αρχίζει να συγχωρεί ολοκληρωτικά, να αποδέχεται τον εαυτό του όπως είναι… με τα λάθη, με τις αδυναμίες, με τους φόβους του… Γίνεται τελικά ο πολύτιμος βοηθός, ο πιστός συνεργάτης σε τούτη την ανοικοδόμηση. «Ο εγκάρδιος, σοφός, καρτερικός πατέρας νους.»
«Πρόθυμα κι αβίαστα αναλαμβάνει εσωτερικά τον μικρό αδύναμο εαυτό μου, αποδεχόμενος το ρόλο του σοφού καρτερικού πατέρα. Δείχνει κατανόηση και συμπόνια για τις παιδιάστικες όψεις μου που μου γεννούν άγχος και δυστυχία, για τη γενικευμένη αίσθηση ανεπάρκειας και την αγωνία μου, για το φόβο μήπως ξαναπονέσω, για την προσήλωσή μου σε πρόσκαιρες χαρές και σε εγκόσμιους στόχους με τη μάταιη ελπίδα πως η κατάκτησή τους θα με λυτρώσει από το άγχος και τη δυστυχία.»
Απελευθέρωση
Με τούτο το νέο του ρόλο ο νους γίνεται πλέον καθοδηγητής στο ταξίδι του για την κατάκτηση της εσωτερικής Ελευθερίας. «Μετρίασε αρκετά την καταδυνάστευση του εαυτού του» και γεμάτος αγάπη και επιείκεια «υιοθετεί το μικρό ορφανό εαυτό του και δεσμεύεται απέναντί του ότι θα κάνει πάντα ό,τι χρειάζεται για να τον βοηθά να γίνεται ολοένα και πιο ευτυχισμένος». Έτσι η εργασία για την κατάκτηση της εσωτερικής πολιτείας, της Πολιτείας της Λευτεριάς, γίνεται ολοένα και πιο όμορφη, πιο συναρπαστική. Και κείνη αρχίζει κιόλας να αχνοφαίνεται οραματικά ολοφώτεινη, Ελεύθερη.
Οι αδύναμες όψεις (εμμονές, φόβοι, ζήλια, οργή, απογοήτευση, προκαταλήψεις) που κυβερνούσαν και άκμαζαν στην παλιά πολιτεία, αρχίζουν να υποχωρούν και να παραχωρούν τη θέση τους στην αγάπη, την αυτοεκτίμηση, τη φροντίδα για τον εαυτό, την εμπιστοσύνη στην έμφυτη γνώση, τη σοφία του νου. Και κείνος σιγά σιγά προσανατολίζεται, εγκαταλείπει τις προσδοκίες του, παραιτείται από τις απαιτήσεις του, ταπεινώνεται… και ελευθερώνεται απελευθερώνοντας και τον εαυτό από κάθε προσκόλληση, επιλέγοντας να του φέρει τελικά τη χαρά μέσα στην πολιτεία της εσωτερικής Ελευθερίας. Να καταλάβει ο εργάτης νους και ο ανώριμος εαυτός πως τούτη η πολιτεία αναδύθηκε μέσα από την ολοκληρωτική παράδοση στους αναλλοίωτους ωκεανούς του Πνεύματος. Εκεί θα αρχίσει να αποκαλύπτεται σταδιακά η Αλήθεια μέσα στο απερίγραπτο εύρος της.
«Τώρα που ο νους μου γνώρισε την Ελευθερία, τη ρώτησε τι να κάνει από δω και πέρα, αφού αυτή ήταν ο προορισμός του. Η Ελευθερία τότε του έδειξε ξανά την άλλη της όψη, την Αλήθεια, λέγοντάς του ότι ως τώρα έχει γνωρίσει μόνο ένα μικρό κομμάτι της Αλήθειας, εκείνο που αφορά το μικρό εαυτό του. Η γνωριμία με αυτό το μικρό κομμάτι της Αλήθειας ήταν απαραίτητη, για να προχωρήσει ο νους στην ατραπό που θα τον οδηγούσε στην Ελευθερία. Τώρα, έχοντας γνωρίσει τρόπους και μεθόδους για να παραμείνει ελεύθερος από τους ιστούς του, μπορεί να προχωρήσει στην αναζήτηση όλης της υπόλοιπης Αλήθειας, που είναι απείρως μεγαλύτερη από το τμήμα της που έχει ήδη γνωρίσει…»
Συντροφικότητα
Θα ήταν κρίμα τούτη την πολιτεία της Λευτεριάς που με τόσο αγώνα οικοδομήθηκε λιθαράκι λιθαράκι από τον αναζητητή νου να την ιδιοποιηθεί… Να πει πως μόνο «εγώ» τα κατάφερα… Θαυμάστε με!…
Δεν θα το κάνει ποτέ αυτό αν είναι πραγματικά εσωτερικά ελεύθερος. Ένας ελεύθερος, ένας ανώτερος Νους δεν θα παραπλανηθεί. Γιατί αυτό ακριβώς θα τον περιορίσει… θα τον εγκλωβίσει ξανά στο ίδιο του το δημιούργημα… Η ελεύθερη πολιτεία θα σκλαβωθεί και ίσως πιο οδυνηρά αυτή τη φορά. Γι’ αυτό και το ταξίδι συνεχίζεται… Η Ελευθερία θέλει δύναμη για να διατηρηθεί. Για να είσαι πάντα ελεύθερος χρειάζεται να διευρύνεσαι συνεχώς. Κι αυτό το ξέρει καλά ο επόπτης νους που μέσα από τόσες δυσκολίες κατάφερε να απελευθερωθεί. Αυτό που έμαθε, αυτό που έχει κατακτήσει με τους αγώνες του, θα το προσφέρει… πρόθυμα για να απελευθερωθεί και κάποιος άλλος νους.
Με οδηγό αυτή τη φορά το ενδιαφέρον, το ολοκληρωτικό ενδιαφέρον για τους άλλους, «τα αδέρφια μου» όπως συχνά αποκαλεί τους συνανθρώπους μας ο συγγραφέας μέσα στην «Πολιτεία της Λευτεριάς» του, ο νους οραματίζεται «την Παγκόσμια Πολιτεία της Λευτεριάς και της Ειρήνης» και τούτο το πιστεύει για δύο λόγους:
«Πρώτον, γιατί βλέπει πως ο ίδιος βιώνει τώρα, έστω και σε μικρό βαθμό, τη λευτεριά και την ειρήνη που ποθούσε από παλιά…
«Και δεύτερον, γιατί βλέπει πως και τα αδέλφια του διψούν για την πορεία προς την εδραίωση της ελευθερίας και της εσωτερικής ειρήνης. Και διαπιστώνει πως είναι πρόθυμα να ρουφήξουν κάθε πληροφορία, μήνυμα, ερέθισμα που μπορεί να τα αφυπνίσει και να γευθούν αυτά τα δύο υπέρτατα αγαθά…»
Αγαπημένε μου, Θεμιστοκλή,
Διαβάζοντας το βιβλίο σου, την «Πολιτεία της Λευτεριάς», έχω να ομολογήσω πως τούτο το ταξίδι σου με ξεσήκωσε… με έβγαλε από την αδράνεια του δικού μου περιορισμένου νου. Μου έδωσε λόγο… να συνεχίσω το δικό μου ταξίδι προς την κατάκτηση της εσωτερικής Ελευθερίας μου. Και… θα ομολογήσω, πως αν και είμαι στο δρόμο ενός τέτοιου ταξιδιού, διαβάζοντας την «Πολιτεία της Λευτεριάς» σου βρήκα πολλά εφόδια που θα μου χρειαστούν στις άβατες κακοτοπιές και στις Σειρήνες. Μαζί με ένα «ευχαριστώ» για τούτο το ταξίδι σου, που μέσα από τα φωτεινά δώματα της καρδιάς σου μου το γνωστοποίησες, θα σου αφιερώσω ένα ποίημα του ποιητή Δημήτρη Κακαλίδη που ήρθε στο νου μου μόλις ξεκίνησα να διαβάζω την «Πολιτεία της Λευτεριάς»:
Αποστάτης της σκέψης, μα εργάτης του νου,
τα πυρά στην ψυχή της ζωής συνδαυλίζω
και τις βλέψεις της γης στ’ αγαθό τ’ ουρανού
αενάως με πάθος δομώ και γκρεμίζω.
Βασιλική Εργαζάκη
ποιήτρια, μαθηματικός